Αγγείο (πυξίδα) με εσωτερική σκηνή
Ημερομηνία: γύρω στο 430 π.Χ. Υλικό: κεραμικό. Μέγεθος: 12 εκ. Τοποθεσία: Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι, Φωτογραφία © RMN-Γκραν Παλέ (Μουσείο του Λούβρου) / Stéphane Maréchalle
Η αντίληψη ότι οι γυναίκες πρέπει να μένουν στο σπίτι, ενώ οι δημόσιοι χώροι προορίζονται για τους άντρες, εμφανίζεται συχνά στα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων. Ο Μένανδρος έφτασε μάλιστα στο σημείο να γράψει πως «μια τίμια γυναίκα πρέπει να μένει στο σπίτι – ο δρόμος είναι για τις γυναίκες του τίποτα (τις πόρνες)».
Ευτυχώς, στην αρχαία Ελλάδα οι γυναίκες μπορούσαν να κυκλοφορούν, παρόλο που ο Μένανδρος πιθανόν να μην το ενέκρινε. Ωστόσο, τα δικαιώματά τους ήταν περιορισμένα σε σύγκριση με αυτά των αντρών, ειδικά όσον αφορά τη συμμετοχή τους σε δημόσιες συγκεντρώσεις και πολιτικές συνελεύσεις.
Πράγματι, οι γυναίκες –σε διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς– συχνά αντιμετώπιζαν περιορισμούς στην πρόσβασή τους σε δημόσιους χώρους.
Για παράδειγμα, στην αρχαία Ρώμη, οι γυναίκες μπορούσαν να παρακολουθούν αγώνες στη Ρωμαϊκή Αγορά, αλλά κατά κανόνα έπρεπε να κάθονται στα πίσω καθίσματα του αμφιθεάτρου, μαζί με τα παιδιά ή τους σκλάβους.
Η πρόσβαση των γυναικών σε δημόσιους χώρους έχει υποστεί περιορισμούς σε διάφορους πολιτισμούς και εποχές.
Όπως και στο Εθνικό Μουσείο Καλών Τεχνών του Αλγερίου, το οποίο δεν είχε έργα Αλγερινών καλλιτεχνών, η πλειονότητα των μουσείων έχει πολύ λίγα έργα γυναικών καλλιτεχνών… ακόμη και σήμερα!
Στη Γαλλία το 2021, τα έργα τέχνης που δημιουργήθηκαν από γυναίκες αποτελούσαν μόλις το 4% του συνόλου των συλλογών των μουσείων.
Και το 2012, η ακτιβιστική ομάδα Guerrilla Girls επισήμανε ότι λιγότερο από το 4% των καλλιτεχνών στο τμήμα Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης στη Νέα Υόρκη είναι γυναίκες… ενώ οι γυναίκες αποτελούν το 76% των γυμνών απεικονίσεων που εκτίθενται!
Γιατί υπάρχει τόσο υψηλό ποσοστό γυναικείου γυμνού; Η αλήθεια είναι ότι, για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, οι άνδρες καλλιτέχνες (για τους οποίους ήταν ευκολότερο να γίνουν επαγγελματίες καλλιτέχνες απ’ ό,τι για τις γυναίκες) δημιουργούσαν έργα για άνδρες πελάτες. Και οι προτιμήσεις αυτών των πελατών έτειναν περισσότερο προς τα γυναικεία θέματα, συχνά με μια δόση ερωτισμού.
Στις συλλογές των μουσείων, υπάρχουν λίγα έργα γυναικών καλλιτεχνών, αλλά πολλά έργα που απεικονίζουν γυναίκες.
Τα «χαρέμια» ή αλλιώς «σεράγια» αποτελούν ακόμη ένα παράδειγμα διαχωρισμού του χώρου με βάση το φύλο. Το χαρέμι ήταν, πάνω απ’ όλα, ένας ιδιωτικός, κοινόχρηστος χώρος διαμονής για συζύγους, παλλακίδες και σκλαβωμένες γυναίκες.
Η φύση και ο βαθμός των περιορισμών που ίσχυαν στα χαρέμια διέφεραν σημαντικά, ανάλογα με τον εκάστοτε πολιτισμό και την ιστορική περίοδο. Χαρέμια συναντάμε σε πολλούς πολιτισμούς της Μεσογείου, ανεξάρτητα από το θρήσκευμα.
Στο πιο γνωστό απ’ όλα, εκείνο του Σουλτάνου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι γυναίκες είχαν έναν προνομιούχο ρόλο. Μερικές από αυτές έφτασαν να κρατούν ακόμη και τα ηνία της εξουσίας!
Η τηλεοπτική σειρά «Κιοσέμ: Η Σουλτάνα» παρουσιάζει τη σουλτάνα Κιοσέμ, η οποία, φτάνοντας ως σκλάβα στο χαρέμι, κατάφερε τον 17ο αιώνα να κυβερνήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, στη θέση των γιων της.
Τα παραδοσιακά χαρέμια άρχισαν να φθίνουν από τον 19ο αιώνα και στις περισσότερες χώρες καταργήθηκαν διά νόμου.
Τα χαρέμια ήταν μερικές φορές κλειστά με μουσαραμπί.
Εκτός από το ότι φιλτράρουν το φως και ρυθμίζουν τον αερισμό, ανάμεσα σε άλλες λειτουργίες, αυτά τα λεπτοδουλεμένα ξύλινα πλέγματα επέτρεπαν επίσης στις γυναίκες να βλέπουν έξω χωρίς να φαίνονται.
Οι γυναίκες έχουν συχνά περιοριστεί στον χώρο του σπιτιού, όπως δείχνει και το ιστορικό παράδειγμα των χαρεμιών.
Μαζί, αυτές οι ιέρειες αφιέρωσαν τη ζωή τους στη λατρεία αυτής της θεάς, με σκοπό να προστατεύσουν την πόλη της Ρώμης. Και πώς το κατάφερναν αυτό;
Για την προσφορά τους προς το δημόσιο συμφέρον, απολάμβαναν ορισμένα προνόμια. Το πιο αξιοσημείωτο: ήταν αυτόνομες, δεν τελούσαν υπό την επιτροπεία κάποιου πατέρα ή συζύγου, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες γυναίκες της Ρώμης!
Στην αρχαία Ρώμη, οι Εστιάδες Παρθένες ήταν ιέρειες της Εστίας, της θεάς της οικογενειακής εστίας.
Θα έχετε σίγουρα ακουστά τη Δήμητρα, την Ήρα ή ακόμα και την Αφροδίτη… Είναι μέλη της μεγάλης οικογένειας των Ελλήνων θεών και θεοτήτων, που, σύμφωνα με τους αρχαίους μύθους, κατέχουν δυνάμεις ανώτερες από αυτές των θνητών.
Οι πιστοί δεν είναι εντελώς ανιδιοτελείς όταν αφιερώνουν προσευχές και προσφορές σε αυτούς, καθώς επιζητούν την εύνοια των θεοτήτων. Κάθε θεός ή θεά προσφέρει την προστασία του σε μια πτυχή της ζωής.
Λοιπόν, ποιες υπερφυσικές δυνάμεις έχουν οι θεές;
Στον κόσμο της αρχαίας Μεσογείου, συχνά τις συσχέτιζαν με τους παρακάτω τομείς:
Η επιρροή που έχουν αυτές οι αρχαίες μορφές υπερβαίνει τον χρόνο. Εμφανίζονται ακόμη και σε ένα πολύ δημοφιλές κινούμενο σχέδιο!
Στους μύθους της αρχαιότητας, οι θεότητες είναι οντότητες που κατέχουν δυνάμεις ανώτερες από αυτές των θνητών.
"*" indicates required fields